İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültürel ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Kültür AŞ işbirliğiyle 5 – 7 Kasım 2007 tarihleri arasında Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi’nde DÜMBÜLÜ İSMAİL EFENDİ 110 YAŞINDA başlıklı bir etkinlikler dizisi düzenliyor. Konusunda uzman olan akademisyen ve ünlü sanatçıların katılacağı bu toplantı, Dümbüllü’nün sanat hayatına ışık tutacak.
Dümbüllü İsmail kimdir?
Osmanlı Dönemi’nden Cumhuriyet Dönemi’ne intikal eden Ortaoyunu ve Tulûat Tiyatrosu’nun en önemli şahsiyetlerinden olan Dümbüllü İsmail Efendi, 1315 (M. 1897)’de, Üsküdar’da, Selman Ağa Mahallesi’nde doğdu. Babası Zeynel Âbidîn Efendi, annesi Fatma Azîze [Muazzez] Hanım’dır. Eski adı “Ravza-i Terakkî” olan Üsküdar Terakkî Mektebi’nde eğitim hayatına başladı; ardından Toptaşı Rüştiye-Askerîsi’nde eğitimine devam etti; henüz üçüncü sınıf öğrencisi iken Ortaoyunu ve Tulûat Sanatı’na heves etmeye başladı. Bir “Sürre Günü” okuldan ayrılarak Üsküdar / Doğancılar semtindeki Dilküşâ Tiyatrosu’nda Komik-i Şehir Kel Hasan Efendi’yi seyretti ve bir daha okula dönmedi. Amatör olarak ilk kez, Üsküdar Kamer Tiyatrosu’nda, Komik Karagöz Hüseyin Efendi’nin yanında sahneye çıktı. Dönemin usta oyuncularından Kel Hasan Efendi’nin maslahatgüzârı Kâmil Efendi’nin “İspinink Palas” sahnesinde ilk kez seyredip Kel Hasan Efendi’ye tavsiye etmesi ve Kel Hasan Efendi’nin de, İspinink Palas sahnesinde seyredip beğenmesi ile Şehzâdebaşı’nda, Kel Hasan Efendi Kumpanyası’nda 20 lira maaşla çalışmaya başladı. Böylece profesyonel sanat hayatına başladı.
Kısa sürede kendisini İstanbul seyircisine sevdiren İsmail Efendi, “Dümbüllü Kuvarteti”ndeki rolünden dolayı halk arasında “Dümbüllü İsmail” olarak anılmaya başlandı. Tulûat Sanatı’nın ve geleneksel temellere dayalı Ortaoyunu’nun 20. yüzyılın son çeyreğine kadar taşınmasında büyük hizmetleri olan Dümbüllü İsmail Efendi, 40 yıl boyunca sürdürdüğü Anadolu turneleri ile de Geleneksel Türk Tiyatrosu’nda “Anadolu” olgusunun yerleşmesini sağladı. 5 Kasım 1973 Pazartesi günü İstanbul’da vefat etti. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı’nda çok sevdiği Annesinin yanına defnedildi.
Çevirdiği başlıca filmler
Memiş [1939], Harman Sonu (Köy Güzeli) [1946], Kılıbıklar [1947], Dümbüllü Macera Peşinde [1948], İstanbul Kazan Ben Kepçe [1965], Nasrettin Hoca [1965], Soytarı [1965], Afacan Küçük Serseri [1971], Nasrettin Hoca [1971].
Kaynak : AA
